Inspelen op de wisselwerking tussen lichaam en geest

by claudia on February 4, 2009

Kinderen doen aan yoga

De gezondheidszorg verandert. In de toekomst zullen we het heel gewoon vinden dat in ziekenhuizen voorafgaand aan een operatie aan aromaverneveling wordt gedaan, omdat dat ons doet ontspannen, zegt Ines von Rosenstiel, kinderarts in het Slotervaartziekenhuis te Amsterdam. Ook zullen we te maken krijgen met acupunctuur, hypnose, massage en ontspanningsoefeningen. Of we kunnen een cursus ‘rust’ volgen.

Deze complementaire geneeswijzen en technieken zullen ons worden aangeboden naast de reguliere behandelingen. Simpelweg omdat er wetenschappelijk bewijs voor is dat ze werken en volkomen veilig zijn. En waarom zouden we ze dan niet benutten om sneller weer gezond te worden?

In het Slotervaartziekenhuis komen de meeste van deze behandelingen al voor. Dit is met name te danken aan de inspanningen van Von Rosenstiel, die zich tot doel heeft gesteld om Integrative Medicine, of wat zij ‘gezond verstandsgeneeskunde’ noemt, binnen 15 jaar in Nederland breed te introduceren. Ze is nu halverwege deze periode.

Wat is uw strategie? Von Rosenstiel: ‘We werken in het Slotervaart ziekenhuis op twee manieren. Op zeven afdelingen, waaronder kindergeneeskunde, bieden we complementaire geneeswijzen en technieken aan die pijn, angst en stress tegengaan. Dat we niet alleen lichamelijk reageren op stressprikkels, maar ook op ontspanning is immers al tien jaar glashelder. Alle aangeboden technieken en geneeswijzen zijn evidence-based, wetenschappelijk bewezen.’

Dat is precies de kritiek die vaak klinkt: complementaire geneeswijzen zijn niet bewezen werkzaam. ‘Sommige wel. De technieken die wij gebruiken, zijn allemaal uitgebreid onderzocht op werkzaamheid. Er is een hoogleraar complementaire geneeskunde in Oxford die hier erg kritisch onderzoek naar doet, Edzard Ernst. Als hij zegt dat het werkzaam is, wetenschappelijk bewezen en veilig, dan is het ook werkelijk zo.’

Jullie bieden naast complementaire technieken ook lifestyleprogramma’s aan. Wat zijn dat? ‘ Het aanbieden van lifestyleprogramma’s is de tweede manier waarop we ‘gezond verstandsgeneeskunde’ introduceren. Ik leerde in Harvard University werken volgens de zogenaamde body-mindmethode. Dat betekent dat je bij onderzoek en bij de ontwikkeling van therapieën uitgaat van de wisselwerking die er is tussen lichaam en geest. In Amerika is het niet ongebruikelijk een lifestyleprogramma te volgen als je obesitas hebt, een hart- of vaatziekte, of HIV.

Tijdens zo’n programma leer je hoe je het best om kunt gaan met je ziekte als je al ziek bent, of hoe je de ziekte het best kunt voorkomen als je in de gevarenzone zit. Deze programma’s bieden wij in het Slotervaartziekenhuis nu ook aan. Zo hebben we bijvoorbeeld de grootste poli voor dikke kinderen, waar ruim 300 kinderen per jaar naartoe komen. We ontwikkelen aparte programma’s voor peuters, kleuters, kinderen en tieners, om te voorkomen dat ze obesitas ontwikkelen.’

Hoe zorgt u er voor dat deze manier van werken breder voet aan de grond krijgt? ‘Door complementaire behandelingen aan te bieden, maar ook door onderwijs te geven. Ik geef colleges complementaire geneeswijzen aan geneeskundestudenten van de Universiteit Utrecht en complementaire zorg aan verpleegkundigen binnen het Slotervaart ziekenhuis zelf. Kennis over Integrative Medicine verspreiden we via de Stichting NIKIM (Nationaal Informatie en Kenniscentrum Integrative Medicine).’ Von Rosenstiels strategie lijkt te werken. Intussen worden in elf  ziekenhuizen in Nederland Integrative Medicine behandelingen aangeboden, aldus het tijdschrift Quest (augustus 08).

Hoe kwam u zelf met Integrative Medicine in aanraking? ‘Rond mijn veertigste heb ik een jaar vrij genomen van mijn ziekenhuiswerk, om aan Harvard University verder te studeren. Daar kwam ik in aanraking met Integrative Medicine. Harvard maakt onderdeel uit van het Consortium of Academic Health Centers for Integrative Medicine in de Verenigde Staten, een hooggeleerd en invloedrijk gezelschap van (universitaire) medische klinieken die Integrative Medicine ontwikkelen. Dat betekent dat zij reguliere en complementaire geneeswijzen combineren om tot de beste geneeskundige resultaten te komen. Ik werd hier heel enthousiast van, en wilde dit ook in Nederland gaan introduceren als ik terug was.’

Hoe pakte u het eigenlijk aan, het introduceren van massagetechnieken en aromaverneveling in een regulier ziekenhuis? ‘Toen Aysel Erbudak het Slotervaartziekenhuis opkocht en ging leiden, was ik al een poos bezig. Erbudak ging er achter staan, mits deze ‘gezond verstandsgeneeskunde’ door het hele ziekenhuis zou worden omarmd en ontwikkeld. Het zou een unique selling point moeten worden van het ziekenhuis.’

U kreeg de wind in de rug. ‘Ja. Dat betekent echter niet dat iedere specialist, anesthesist en verpleegkundige mijn aanbod meteen met open armen ontvangt. En dat hoeft ook niet. Ik houd ervan als mensen open en sceptisch zijn. Dat ben ik zelf ook. Ik laat hen harde onderzoeksgegevens zien en vraag hen gewoon eens te kijken wat het doet.’

Hoe ziet u de toekomst in de gezondheidszorg? ‘We gaan naar een periode waarin we ons niet meer in de eerste plaats concentreren op hoe we beter worden als we ziek zijn, maar op hoe we gezond blijven. De patiënt zal steeds meer als stakeholder, als belanghebbende worden gezien. En de driehoek zorgverzekeraars, patiënten en artsen zal steeds gelijkwaardiger worden. Ik ben optimistisch gestemd, ik geloof dat we toegroeien naar een gezondheidszorg waarbinnen ook voor complementaire technieken plaats is, omdat we de patiënten simpelweg het beste willen aanbieden wat voor handen is.’

Het Consortium of Academic Health Centers for Integrative Medicine
Dit consortium is een samenwerkingsverband van vooraanstaande Amerikaanse en Canadese universitaire medische instellingen op het gebied van Integrative Medicine. Onder andere Yale University,  Harvard Medical School en de Mayo Clinic zijn lid.  Lidmaatschap van dit Consortium vereist Integrative Medicine activiteiten op het gebied van patiëntenzorg, educatie en onderzoek. Voor meer informatie www. imconsortium.org

Ines von Rosenstiel
Ines von Rosenstiel was voordat ze bij het Slotervaartziekenhuis ging werken hoofd van de kinder Intensive  Care bij het Academisch Ziekenhuis Amsterdam. Naast haar huidige werk in het Slotervaartziekenhuis is Von Rosenstiel actief binnen drie stichtingen, die Integrative Medicine en een betere gezondheidzorg voor kinderen dichterbij proberen te brengen: www.nikim.nl, www.kidsinbalance.nl en www.medicalchecksforchildren.org

Wat gebeurt er aan complementaire behandelingen in het Slotervaartziekenhuis?
Yoga
Aromaverneveling
Geleide visualisatieoefeningen
Massage
Antistress cursussen
Hypnose
Muziektherapie

Dit artikel verscheen in het Financieele Dagblad van 04-02-09

Previous post:

Next post: